SŁOWNIK POJĘĆ

Nazwy medyczne, jakimi na co dzień posługują się lekarze, często dla pacjentów brzmią abstrakcyjnie i nie do końca są zrozumiałe. Dlatego też przygotowaliśmy słownik, który pozwoli Państwu zrozumieć i przybliżyć znaczenie niektórych pojęć.

  • A
  • B
  • C
  • D
  • E
  • F
  • G
  • H
  • I
  • J
  • K
  • L
  • M
  • N
  • O
  • P
  • Q
  • R
  • S
  • T
  • U
  • V
  • W
  • X
  • Y
  • Z

Ablacja

Zabieg inwazyjny wykonywany przy nawracających zaburzeniach rytmu serca różnego rodzaju (migotanie przedsionków, częstoskurcze, arytmie komorowe), polegający na zniszczeniu miejsc w sercu, w których powstawała arytmia (tzw. ogniska ektopowego). Zabieg polega na wprowadzeniu do serca przez naczynie udowe (czasem inne naczynia) długiej elektrody, której koniec jest sterowalny i można nim dotrzeć do wybranego miejsca w sercu. Po osiągnięciu odpowiedniego miejsca przepływem prądu częstotliwości radiowej (ablacja RF) lub czynnika chłodzącego (krioablacja) niszczy się wybrane miejsce. Zabieg wykonywany w specjalistycznych pracowniach elektrofizjologii.

Zwiń

Angiografia

Technika obrazowania (skanowania) tętnic poszczególnych części ciała, np. mózgowych, nerkowych, itp. Pacjent otrzymuje środek kontrastujący, który wypełnia i cieniuje światło odpowiednich tętnic.  Następnie naświetlenie promieniami rentgenowskimi pozwala ocenić przebieg naczynia, a także światło (przekrój wnętrza naczynia). Angiografia tętnic wieńcowych nazywana jest koronarografią.

Zwiń

Angiologia

Dział medycyny zajmujący się chorobami naczyń krwionośnych i limfatycznych, m.in. tętnic i żył. Obszarem działania dla angiologii jest profilaktyka, diagnoza i terapia chorób układu naczyniowego oraz rehabilitacja. Najczęstsze problemy dotyczą zwężenia naczyń (zatory, miażdżyca) oraz ich rozszerzenia (w przypadku np. tętniaków).

Zwiń

Anglioplastyka wieńcowa

Inaczej: balonikowanie, PTCA, PCI. Inwazyjny zabieg leczniczy polegający na poszerzaniu zwężonych lub udrażnianiu zamkniętych tętnic serca za pomocą specjalnych baloników. Jest on stosowany w leczeniu choroby niedokrwiennej serca. Zabieg skutecznie likwiduje objawy dławicy piersiowej, może zapobiec zawałowi serca. Angioplastyka wieńcowa jest także przeprowadzana w świeżym zawale serca, jak i po jego wystąpieniu. Zabieg zwykle wymaga wszczepienia stentu, który jest metalową “sprężynką” podtrzymującą “zapadającą” się tętnicę. Po założeniu stentu nie ma już możliwości jego usunięcia. Angioplastyka wieńcowa wiąże się z kilkudniowym pobytem w szpitalu. Z zabiegiem nie wiąże się rozcinanie klatki piersiowej, przeprowadza się go przy pomocy wprowadzonego przezskórnie cewnika, czyli specjalnego wężyka.

Sprawdź: STENT

Zwiń

Antykoagulanty

Inaczej: leki przeciwzakrzepowe, czyli hamujące krzepnięcie krwi. Ich zadanie polega na powstrzymywaniu powstawania zakrzepów we krwi – działają poprzez blokowanie osoczowych i tkankowych czynników krzepnięcia albo hamowanie powstawania substancji niezbędnych w procesie krzepnięcia. Leki te wspomagają także rozpuszczanie zakrzepów już powstałych. Ich przedawkowanie może spowodować krwawienie a nawet udar mózgu lub krwotok, dlatego należy je stosować ostrożnie i ściśle według zaleceń lekarza. Do leków przeciwzakrzepowych należą np.: heparyna, acetynokumarol, warfaryna, aspiryna.

Zwiń

Aorta

naczej: tętnica główna. Jest to największa tętnica odprowadzająca utlenowaną krew (krew bogatą w tlen) z części komorowej serca do wszystkich tkanek organizmu. Aorta rozpoczyna się w przedłużeniu stożka tętniczego lewego, następnie wstępuje w śródpiersiu górnym ku górze i nieco w prawo na 5 do 7 cm, a następnie ponad korzeniem płuca lewego zatacza łuk ku tyłowi i w lewo, i wchodzi do śródpiersia tylnego na lewą stronę kręgosłupa, do którego dochodzi na poziomie Th3 lub Th4. Najwyższy punkt łuku u osoby młodej znajduje się 2–3 cm poniżej górnego brzegu mostka. Po dojściu do kręgosłupa zstępuje pionowo w dół przesuwając się z lewej powierzchni kręgosłupa na jego powierzchnię przednią, a po przejściu przez rozwór aorty w przeponie wchodzi do przestrzeni zaotrzewnowej brzucha, gdzie oddaje swoje największe gałęzie, a sama zmniejsza swoją średnicę. Na wysokości L4 dzieli się na dwie symetryczne tętnice biodrowe wspólne i znacznie cieńszą, stanowiącą bezpośrednie przedłużenie aorty tętnicę krzyżową pośrodkową.

Zwiń

Arytmia

Inaczej: dysrytmia, niemiarowość serca, zaburzenie rytmu serca. Stan, w którym skurcze mięśnia sercowego są nieregularne, a ich częstotliwość wychodzi poza bezpieczny zakres 60-100 uderzeń na minutę. Stan taki często stanowić może zagrożenie dla życia, chociaż nie jest to regułą. Rozróżnia się zaburzenia rytmu, np.: migotanie przedsionków, częstoskurcz komorowy, pobudzenia dodatkowe oraz zaburzenia częstości rytmu, czyli np.: bradykardia czy tachykardia, gdzie rytm jest prawidłowy (zatokowy), ale nieprawidłowa jest jego częstość. Sprawdź – migotanie przedsionków, bradykardia, tachykardia

Zwiń

Aterektomia

Zabieg polega na usunięciu tkanek, które zmniejszają drożność naczynia wieńcowego, poprzez ich ścinanie i gromadzenie w urządzeniu. Urządzenie to z zawartością jest usuwane po zabiegu na zewnątrz, a stosowane jest w przypadku zarastania naczyń wieńcowych lub by-passów. Aterektomię dzieli się na rotacyjną i kierunkową. Aterektomia jest obarczona pewnym ryzykiem powikłań w postaci chociażby wywoływania zawału serca w czasie zabiegu, ale jest to nikły odsetek przypadków.

Zwiń

Badanie krwi - profil kardiologiczny

Jest to badanie krwi u pacjenta, gdzie brane są pod uwagę te parametry, które świadczą o jakości pracy serca. Badanie powinno zawierać: profil lipidów na czczo, uwzględniający cholesterol całkowity, cholesterol LDL i HDL oraz stężenie trójglicerydów, stężenie glukozy na czczo, hemoglobiny glikowanej. Parametry te są istotne w ocenie ryzyka incydentów wieńcowych a nawet zgonu. Nieprawidłowości dotyczące funkcji wątroby i nerek mogą być pierwszymi wskazówkami odnośnie nierozpoznanej wcześniej choroby niedokrwiennej serca. Wynika to z upośledzonego ukrwienia tych narządów z powodu niewydolności serca.

Zwiń

Badanie metodą Holtera

Polega na ciągłym monitorowaniu rytmu i częstości pracy serca przez około 24 godziny. Pozwala to ocenić jego pracę nie tylko w spoczynku, ale i w trakcie wykonywania codziennych czynności. Badanie metodą Holtera umożliwia ocenę zaburzeń rytmu serca, które pojawiają się o różnych porach dnia i nocy. Badanie umożliwia powiązanie objawów odczuwanych przez pacjenta, typu: zawroty głowy, uczucie kołatania serca, duszność, ból w klatce piersiowej – ze zmianami w EKG. Badanie umożliwia również ocenę działania rozrusznika serca, jeśli został założony.

Zwiń

Balonikowanie

Sprawdź – ANGIOPLASTYKA WIEŃCOWA

Zwiń

Blaszka miażdżycowa

Złogi tłuszczowe odkładające się w ścianie naczynia krwionośnego i powodujące zwężenie jego światła.

Zwiń

Blok serca

Są to zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych w układzie bodźco-przewodzącym, który można porównać do systemu kabli elektrycznych odpowiedzialnych za przenoszenie sygnału z węzła zatokowego (naturalny „rozrusznik serca”) do mięśnia serca. Sygnał elektryczny dociera najpierw do przedsionków, a następnie do komór serca, zapewniając odpowiednią synchronizację ich pracy. Bloki serca polegają na spowolnieniu lub braku przewodzenia impulsu na różnej wysokości tego układu.

Rozróżnia się bloki serca:

I. Bloki zatokowo-przedsionkowe (połączenie „rozrusznika” z przedsionkami serca) są dość trudne do rozpoznania. Powodują wypadanie skurczy serca (okresowy brak skurczu) lub zwolnienie pracy serca.

II. Bloki przedsionkowo-komorowe (inaczej pęczek Hisa)

  1. Pierwszego stopnia – zwolnienie przewodzenia impulsu elektrycznego z przedsionków do komór. Z reguły nie stanowi to istotnego problemu klinicznego.
  2. Drugiego stopnia – dzielimy go jeszcze na dwie postacie: w jednej (typu Wenckebacha) dochodzi do okresowego braku przewodzenia pobudzającego impulsu do komór serca, co prowadzi do wypadania skurczu serca. W drugiej postaci (typ Mobitza) impuls nie dociera do komór w stałym rytmie – np. 2:1 – tzn. na dwa skurcze przedsionków przypada tylko jeden skurcz komór serca.
  3. Trzeciego stopnia – inaczej całkowity blok serca –  polega na stałym lub okresowym zupełnym braku przechodzenia impulsu z przedsionków do komór. Powoduje to uruchomienie „awaryjnego rozrusznika serca”, który jednak jest mniej wydajny i serce bije zbyt wolno – nawet 20 razy na minutę. Czasami „rozrusznik awaryjny” nie podejmuje pracy i dochodzi do zatrzymania pracy serca.

III. Bloki odnóg pęczka Hisa. Pęczek Hisa dzieli się na prawą i lewą odnogę, która następnie dzieli się na wiązki: przednią, pośrednią i tylną. Następstwem jest pogorszenie synchronizacji skurczu prawej i lewej komory serca. Nie powodują one jednak zwolnienia pracy serca.

Bloki serca występujące stale stwierdza się w zwykłym zapisie EKG, natomiast te występujące okresowo można wykryć w całodobowym badaniu metodą Holtera. Po stwierdzeniu istnienia bloku należy odszukać jego przyczynę i leczyć. Bloki serca mogą być wrodzone lub pojawić się na skutek choroby lub uszkodzenia serca. Czasami nie ma uchwytnej przyczyny. Mogą być także wynikiem działania niektórych leków jak np. beta-blokery, antagoniści wapnia, leki antyarytmiczne.

Rozrusznik serca (stymulator) wszczepia się w bloku całkowitym (III stopnia; z wyjątkiem bloku wrodzonego, jeśli jest dobrze tolerowany) i w bloku II stopnia typu Mobitza. W pozostałych blokach w zasadzie leczy się tylko przyczynę bloku i obserwuje się, czy nie ma jego narastania w kierunku wyższego poziomu aż do bloku całkowitego. U młodych osób stwierdza się czasami blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, blok prawej odnogi pęczka Hisa (często niekompletny) lub przedniej wiązki pęczka Hisa. Jeśli nie stwierdza się żadnej choroby powodującej te zmiany, nie wymagają żadnego postępowania

Sprawdź – PĘCZEK HISA

Zwiń

BMI (ang. Body Mass Index)

Inaczej: wskaźnik Queteleta II, wskaźnik masy ciała. współczynnik powstały przez podzielenie masy ciała podanej w kilogramach przez kwadrat wysokości podanej w metrach. Klasyfikacja (zakres wartości) wskaźnika BMI została opracowana wyłącznie dla osób dorosłych i nie może być stosowana u dzieci. Dla oceny prawidłowego rozwoju dziecka wykorzystuje się siatki centylowe.

Oznaczanie wskaźnika masy ciała ma zastosowanie w ocenie zagrożenia chorobami związanymi z nadwagą i otyłością, np. cukrzycą, chorobą niedokrwienną serca, miażdżycą. Podwyższona wartość BMI związana jest ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia takich chorób.

Zwiń

Bradykardia

Stan, kiedy częstość uderzeń serca wynosi poniżej 60 razy na minutę. Leczenia wymaga tylko bradykardia objawowa, tzn. powodująca np. omdlenia, utraty przytomności, itp. Zazwyczaj jednak nie zagraża życiu, ale może dawać objawy niepożądane i wtedy konieczne okazać się może wszczepienie stałego rozrusznika. Jako ciekawostka – niektóre młode, zdrowe osoby, a w szczególności wytrenowani atleci czy maratończycy, mogą również mieć wolny rytm serca, wynoszący w stanie spoczynkowym  około 35-40 uderzeń na minutę!

Zwiń

By-passy

Inaczej: bezpośrednia rewaskularyzacja mięśnia sercowego, pomostowanie aortalno-wieńcowe. Termin pochodzenia angielskiego stosowany dla określenia operacji wszczepienia pomostów aortalno-wieńcowych, czyli fragmentów własnych żył lub tętnic pacjenta prowadzących krew bezpośrednio z aorty do naczyń wieńcowych, omijających ich zwężenia lub zamknięte fragmenty.

Jest to operacja kardiochirurgiczna przeprowadzana w znieczuleniu ogólnym. Polega ona na umożliwieniu właściwego przepływu krwi z aorty do zwężonych lub zamkniętych tętnic wieńcowych serca za pomocą wytworzenia ,,obwodnic” z żył pobranych z łydek chorego lub/i tętnicy z wnętrza klatki piersiowej (wariant najlepszy). 

By-passy są stosowane w leczeniu zaawansowanej choroby niedokrwiennej serca. Zawsze poprzedzone są koronarografią i szeregiem innych badań przedoperacyjnych. Najlepsze efekty uzyskuje się, gdy wykonuje się operację u chorych z dławicą piersiową, aby zapobiec zawałowi serca.

Sprawdź – CABG 

Zwiń

Choroba niedokrwienna serca

Inaczej:  choroba wieńcowa, miażdżyca tętnic wieńcowych. Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce (niemal  50% zgonów ogółem), w wielu przypadkach prowadzą do znacznego obniżenia jakości życia, nawet inwalidztwa. Jedną z najpoważniejszych postaci tych chorób jest choroba niedokrwienna serca. 

Praca serca zależy od idealnego bieżącego zaopatrzenia w składniki odżywcze, a zwłaszcza w tlen dostarczany wraz z krwią. Tlen we krwi dostarczany jest do pracującego mięśnia serca naczyniami krwionośnymi, zwanymi tętnicami wieńcowymi (ponieważ jak wieniec otaczają serce). W ścianach tętnic mogą gromadzić się złogi miażdżycowe, zwężające światło tętnic, powodując tym samym problemy z dostarczaniem tlenu do mięśnia serca. 

Jeżeli przewężenia w tętnicach wieńcowych rosną powoli, nie powodują zwykle zaburzeń w dostarczaniu tlenu do serca, dopóki zwężenie nie przekroczy 50-70% średnicy tętnicy. Nieraz nawet ciaśniejsze zwężenia nie powodują problemów – zależy to od długości zwężenia oraz wielkości obszaru serca, który zaopatruje dana tętnica. Wówczas przy wysiłku (typu wchodzenie po schodach, podbieganie), ale też podczas wyjścia na zimno lub w sytuacjach stresowych – pojawia się ból lub ucisk za mostkiem. Po krótkim odpoczynku dolegliwości ustępują i wracają przy ponownym wysiłku. Mówimy wtedy o przewlekłej lub stabilnej chorobie wieńcowej (inaczej też: dławica piersiowa stabilna). Dolegliwości są zwykle przewidywalne, można im zapobiec unikając wysiłków lub przed wysiłkiem biorąc niektóre leki. 

Bardziej niebezpieczna jest sytuacja, gdy zwężenie rośnie szybko, a zwłaszcza, gdy złogi miażdżycowe pękają, wylewając swoją zawartość do krwi, powodując jej krzepnięcie w tym miejscu. W wielu wypadkach prowadzi to do całkowitego zatkania tętnicy wieńcowej albo bardzo znacznego jej przewężenia. Wówczas tlenu brakuje nawet w stanie spoczynku, powstaje ból, który nie ustępuje albo nawraca w sposób nieprzewidywalny. W łagodniejszych postaciach bóle są tylko wysiłkowe, ale w krótkim czasie coraz większe i przy coraz mniejszym wysiłku. Takie sytuacje nazywamy ostrymi zespołami wieńcowymi. 

Wyróżniamy 2 rodzaje ostrych zespołów wieńcowych: 

  1. jeżeli dochodzi do uszkodzenia komórek mięśnia serca – nazywamy to zawałem serca,
  2. jeśli nie, nazywamy to tzw. dławicą piersiową niestabilną. W takich sytuacjach trzeba w trybie pilnym wykonać koronarografię, niejednokrotnie także angioplastykę chorej tętnicy. 

Człowiek ma dwie tętnice wieńcowe: prawą i lewą, które odchodzą od aorty blisko jej początku tuż nad zastawką aortalną. Lewa tętnica wieńcowa prawie zawsze zaraz po odejściu od aorty dzieli się na 2 gałęzie: tętnicę przednią zstępującą (ponieważ przebiega w dół po przedniej stronie serca) i okalającą (ponieważ okala serce od tyłu). Dlatego zwykle mówimy o trzech tętnicach: jeśli zwężenia są we wszystkich trzech – mamy do czynienia z chorobą trójnaczyniową; jeśli w dwóch – dwunaczyniową, a jeśli tylko w jednej z nich – jednonaczyniową. Krótki zazwyczaj odcinek lewej tętnicy przed podziałem na powyższe dwie główne gałęzie nazywamy głównym pniem lewej tętnicy wieńcowej. 

Najczęstszą przyczyną powstawania złogów miażdżycowych jest palenie papierosów, wysoki poziom cholesterolu we krwi, cukrzyca i nadciśnienie. Inne przyczyny to także brak ruchu, stres, uwarunkowania genetyczne, niewłaściwa, wysokotłuszczowa dieta, jak również postępujący wiek. Najskuteczniejsze sposoby zapobiegania oraz walki z chorobą niedokrwienną serca są: profilaktyka, badania kontrolne poziomu cholesterolu, cukru oraz ciśnienia tętniczego krwi, odpowiednia dieta i nie nadużywanie a najlepiej całkowite eliminacja używek.

Zwiń

Choroba wieńcowa

Sprawdź – CHOROBA NIEDOKRWIENNA SERCA

Zwiń

Cukrzyca

To zespół chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią, czyli podwyższonym poziomem cukru we krwi.  W wyniku niedoboru, braku insuliny lub braku reakcji na ten hormon dochodzi do podwyższenia stężenia cukru we krwi, a także zaburzeń gospodarki lipidowej i inne. Przewlekła hiperglikemia ma wpływ na cały organizm i może wiązać się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, w szczególności zaś: oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, można wyróżnić cukrzycę typu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych i inne.

  1. cukrzyca typu 1 (dawniej cukrzyca insulinozależna, cukrzyca młodocianych), która najczęściej dotyka ludzi poniżej 20 roku życia, jednak może pojawiać się znacznie później. Cukrzyca typu 1 charakteryzuje się znacznym niedoborem lub brakiem wydzielania insuliny na skutek czego chorzy są całkowicie uzależnieni od podawania insuliny.
  2. cukrzyca typu 2 (dawniej cukrzyca insulinoniezależna, cukrzyca dorosłych), która najczęściej występuje u ludzi po 40 roku życia, choć rzadko występuje również u dzieci. To najczęstsza postać cukrzycy (85%), charakteryzuje się nieprawidłowym wydzielaniem insuliny i opornością na nią (brak reakcji tkanek). Z czasem dochodzi do niedoboru a nawet braku wydzielania. Wbrew starej nazwie cukrzyca typu 2 również wymaga leczenia insuliną w zaawansowanym stadium.
  3. cukrzyca powstająca na skutek różnych defektów genetycznych, innych chorób lub ubocznego działania pewnych leków.
  4. cukrzyca u kobiet wykrywana w czasie ciąży, obejmuje zarówno wcześniej nierozpoznane przypadki jak i chorobę wywołaną ciążą. Cukrzyca ciężarnych zagraża nie tylko matce, ale także dziecku prowadząc do zbyt wysokiej wagi urodzeniowej i wad wrodzonych.

Ryzyko zachorowania na cukrzycę jest wielokrotnie większe u osób obciążonych genetycznie – kiedy cukrzyca występuje u członków rodziny (rodzice, rodzeństwo). Cukrzyca typu 2 częściej występuje u osób otyłych (aż 75% chorych na tę chorobę to ludzie z nadwagą!). 

Sprawdź –HIPERGLIKEMIA, HIPOGLIKEMIA.

Zwiń

Częstoskurcz

Sprawdź – TACHYKARDIA

Zwiń

D-dimery

Są produktem rozpadu fibryny, która jest podstawowym elementem skrzepu krwi, dlatego są bardzo czułym wskaźnikiem obecności zakrzepicy. Norma zależy od metody oznaczania, powinna być załączona do wyniku.

D-dimery są stale obecne w surowicy krwi, ponieważ procesy krzepnięcia i rozpuszczania zakrzepów na niewielką skalę trwają cały czas. Ich poziom ulega znacznemu podwyższeniu po wystąpieniu zakrzepicy żylnej lub tętniczej. Wartości prawidłowe są przekroczone także u chorych z chorobami zapalnymi i nowotworowymi. W praktyce kardiologicznej D-dimery wykorzystywane są w diagnostyce żylnej choroby zakrzepowej i jej groźnego powikłania – zatorowości płucnej. D-dimery w prawidłowym stężeniu praktycznie wykluczają obecność zakrzepicy i zatorowości.

Zwiń

Defibrylacja

Sprawdź – KARDIOWERSJA / DEFIBRYLACJA

Zwiń

DES (ang. Drug-Eluting-Stent)

Rodzaj stentu uwalniającego lek. Ponieważ stent jest w naczyniu krwionośnym ciałem obcym, po jakimś czasie wokół niego dochodzi do tworzenia neointimy – tkanki nowotworzonej w wyniku drażnienia ściany naczynia przez ciało obce. Narastająca tkanka stopniowo zawęża światło naczynia (tak zwana restenoza), aż wreszcie doprowadza do całkowitego jego zamknięcia. Aby temu zapobiec, wprowadzono do leczenia stenty uwalniające leki – substancje antyproliferacyjne, które zmniejszają ryzyko ponownego zamknięcia naczynia.

Zwiń

Dławica piersiowa

Choroba wynikająca z niedokrwienia mięśnia sercowego, dotycząca także osób z grupy ryzyka zachorowaniem, u których występuje: nadciśnienie tętnicze, palenie papierosów, cukrzyca, podwyższony cholesterol, obciążenia genetyczne (występowanie choroby u członków rodziny).

Główne objawy to przede wszystkim bóle w klatce piersiowej podczas wykonywania wysiłku (szybkie chodzenie, wchodzenie po schodach), w sytuacjach stresowych, w czasie posiłków, przy zmianie pogody, przy nagłej zmianie temperatury otoczenia. Bóle mają charakter tępy, rozpierający, rozrywający, ściskający, duszący, palący, rwący – jednocześnie stosunkowo łatwo ustępują po przywróceniu normalnych dla pacjenta warunków. Zamiast bólu można również odczuwać duszność, skrócenie oddechu, uczucie ciężaru na klatce piersiowej. Jeżeli bóle są długotrwałe, silne, pojawiają się w stanie spoczynku (bez wysiłku) i w nocy, to jest to bardzo niepokojący sygnał zagrożenia zawałem serca – dlatego nie wolno tych bóli lekceważyć! 

U osób z objawami dławicy piersiowej, w zależności od stopnia jej nasilenia, wskazane są badania: EKG, test wysiłkowy, badanie SPECT lub wysiłkowe badanie ECHO serca, koronarografia, okresowo badany poziom cukru, cholesterolu i trójglicerydów oraz ciśnienie tętnicze krwi.

Sprawdź – CHOROBA NIEDOKRWIENNA SERCA

Zwiń

Dyslipidemia

To zaburzenie gospodarki tłuszczowej organizmu, objawiające się nieprawidłowym stężeniem kilku lub wszystkich lipidów we krwi.

Dyslipidemia jest wynikiem predyspozycji genetycznych, jak i niezdrowego stylu życia: niewłaściwej diety, niskiej aktywności  fizycznej, palenia papierosów. Schorzenie może towarzyszyć również innym chorobom lub może występować pod wpływem stosowania nieodpowiednich leków.

Najważniejsze w zwalczeniu dyslipidemii jest zmiana stylu życia, a następnie właściwie dobrana farmakoterapia. Głównym celem jest obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL, które mają najbardziej niekorzystny wpływ na organizm.

Zwiń

Echo serca

Inaczej: echokardiografia, ultrakardiografia, USG serca, UKG. Jest to nieinwazyjne badanie z zakresu diagnostyki obrazowej, oparte na wykorzystaniu zjawiska odbicia wiązki ultradźwięków (ultrasonografia), od struktur serca i dużych naczyń, z wykorzystaniem ultradźwięków o częstotliwości 1,5–10 MHz. 

Badanie umożliwia dokładną ocenę budowy i pracy serca – nie jest jednak doskonałym narzędziem i nawet prawidłowy wynik nie wyklucza poważnej choroby serca. Badanie jest nieszkodliwe, podobnie jak wszystkie badania ultrasonograficzne, więc nie ma przeciwwskazań do jego wykonywania.

Zwiń

EKG

Inaczej: elektrokardiografia. Jest to nieinwazyjne badanie obrazujące elektryczną aktywność serca. Badanie umożliwia ocenę rytmu serca oraz licznych zaburzeń, nie wykazuje jednak wszystkich nieprawidłowości, dlatego nawet prawidłowy wynik nie wyklucza poważnej choroby serca. W sytuacjach niejasnych należy wykonać dodatkowe badania diagnostyczne, jak test wysiłkowy czy ECHO serca. EKG powinno być wykonywane u wszystkich zdrowych, dorosłych osób przynajmniej raz do roku, a u chorych na serce przy każdej wizycie kontrolnej.

Aby wykonać badanie przykleja się do skóry pacjenta specjalne elektrody a  do kończyn przykłada się specjalne klamry.  Przesyłane sygnały elektryczne są nanoszone na specjalnym kratkowanym papierze w formie wykresu, który następnie interpretuje i ocenia lekarz specjalista.

Zwiń

EKG wysiłkowe

Badanie EKG umożliwiające ocenę wydolności układu krążenia poprzez zmuszenie organizmu do zwiększonej aktywności, przy jednoczesnym monitorowaniu zapisu EKG i kontroli ciśnienia tętniczego krwi. Jest ono pomocne w rozpoznawaniu i ocenie skuteczności leczenia choroby wieńcowej. Badanie jest również wykorzystywane przy rehabilitacji chorych.

Badanie wykonywane jest na bieżni. Pacjenta ma przyczepione do klatki piersiowej elektrody i jest połączony z urządzeniem rejestrującym zapis EKG. Na ramieniu badanego zakładany jest mankiet do pomiaru ciśnienia. W trakcie badania stopniowo zwiększa się kąt nachylenia i prędkość przesuwu bieżni, po której porusza się pacjent. Badanie trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut.

Sprawdź – EKG

Zwiń

Endarterektomia

Zabieg mający na celu usunięcie blaszek miażdżycowych z tętnic szyjnych. Tętnice szyjne doprowadzają krew do mózgu, w przypadku pęknięcia blaszki, może dojść do udaru. Endarterektomię wykonuje się między innymi, kiedy blokada przepływu w tętnicach szyjnych jest poważna, po udarze lub TIA, czyli przejściowym ataku niedokrwiennym mózgu.

Zwiń

Endocarditis

Z łac. endocarditis infectiosa, inaczej: infekcyjne zapalenie wsierdzia, IZW. Jest to choroba rozwijająca się wskutek zakażenia wsierdzia, najczęściej w obrębie zastawek, ale dotyczy także jam serca, dużych naczyń krwionośnych oraz ciał obcych (np. elektrody stymulatora, implantowany kardiowerter-defibrylator, sztuczne zastawki, cewniki donaczyniowe) mających kontakt z krwią i wsierdziem. 

Choroba powoduje niszczenie zajętych struktur układu krążenia, jak również narządów odległych w mechanizmie zatorowości (odrywanie się fragmentów zakażonych tkanek, które płyną z prądem krwi i zatykają tętnicy w innych narządach prowadząc do ich niedokrwienia i zakażenia) oraz zaburzeń układu odpornościowego (prowadzące np. do uszkodzenia nerek). W początkowym etapie infekcyjne zapalenie wsierdzia powoduje niespecyficzne objawy, głównie infekcyjne, co skutkuje często włączeniem leczenia antybiotykami, które zacierają obraz choroby i opóźniają rozpoznanie. Choroba może doprowadzić do bardzo groźnych powikłań, a jej nieleczenie zwykle prowadzi do śmierci.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia objawia się stanami podgorączkowymi, gorączką, dreszczami, potami, uczuciem rozbicia, złym samopoczuciem, osłabieniem, utratą apetytu, nudnościami, wymiotami, chudnięciem, różnorodnymi bólami, kaszlem, dusznością, zaburzeniami neurologicznymi, zmianami skórnymi. Jeśli infekcyjne zapalenie wsierdzia dotyczy lewej części serca, przeważają objawy związane z uszkodzeniem zastawki dwudzielnej i/lub aortalnej, niewydolność serca i objawy zatorowości. Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia głównie manifestuje się objawami zapalenia płuc.

Zwiń

Endowaskularna metoda

Jest formą minimalnie inwazyjnej chirurgii opracowanej w celu uzyskania dostępu do wielu obszarów ciała poprzez naczynia krwionośne.

Zwiń

Enzymy zawałowe

Są to enzymy, które powstają w wyniku uszkodzenia komórek mięśniowych serca, takich jak np.: troponina i kinaza kreatyninowa. Pozwalają one orientacyjnie określić wielkość zwału i czas od jego rozpoczęcia. Występowanie enzymów sprawdza się poprzez zbadanie krwi.

Zwiń

Event Holter

Sprawdź – HOLTER EKG

Zwiń

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

HDL Cholesterol

Z ang. High Density Lipoprotein, tzw. Lipoproteina wysokiej gęstości, czyli  frakcja lipoproteiny osocza krwi o wysokiej gęstości. 

HDL, obok lipoproteiny LDL, jest główną lipoproteiną transportującą cholesterol we krwi. W klinicznych oraz epidemiologicznych badaniach naukowych wykazano korelację między stężeniem HDL a zapadalnością na schorzenia układu krążenia. 

Sprawdź – LDL-CHOLESTEROL HIPERLIPIDEMIA.

Zwiń

Hiperglikemia

Zbyt wysoki poziom glukozy (cukru) w organizmie. Do objawów należą: częste oddawanie moczu, nadmierne pragnienie, uczucie suchości w ustach, sucha skóra, chudnięcie, nadmierna senność, nawracające infekcje.

Sprawdź – CUKRZYCA, HIPOGLIKEMIA.

Zwiń

Hiperlipidemia

Hiperlipidemie to schorzenia zaburzonego zawartości różnych tłuszczy w surowicy krwi. Tłuszcze te dzielimy na grupy: cholesterol z podziałem na tzw. „dobry”, czyli HDL-cholesterol , tzw. „zły”, czyli LDL-cholesterol oraz trójglicerydy. Wysoki cholesterol i trójglicerydy są wynikiem przede wszystkim nieprawidłowej diety, małej aktywności fizycznej i siedzącego trybu życia, nadwagi lub otyłości. Wysoki cholesterol może być również skutkiem predyspozycji genetycznych. Wpływu genów na wysoki cholesterol nie należy jednak przeceniać. Rodzinna hiperlipidemia mieszana występuje u 1 na 100 ludzi, rodzinna hipercholesterolemia u 1 na 500. 

Rodzaje hiperlipidemii:

  1. Hipercholesterolemia – wysoki całkowity cholesterol lub LDL- cholesterol.

  2. Hiperlipidemia mieszana – wysoki cholesterol całkowity lub LDL- cholesterol oraz podwyższone trójglicerydy.

  3. Hipertriglicerydemia – podwyższone trójglicerydy.

Poniżej podajemy wartości stężenia we krwi, których cholesterol i trójglicerydy nie powinny przekraczać wg zaleceń Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2003r:

Dla ludzi zdrowych i chorych umiarkowanego ryzyka - SCORE<5%:

Normy dla stężenia cholesterolu całkowitego (TC – ang. total cholesterol) we krwi:

  • Norma: < 200 mg/dl (< 5,2 mmol/l), 
  • Poziom podwyższony: 200–250 mg/dl (5,1–6,5 mmol/l),
  • Poziom znacznie podwyższony: > 250 mg/dl (>6,5 mmol/l).

Normy dla stężenia „dobrego " HDL-cholesterolu (wyższe wartości stanowią lepszy wynik): -

  • Norma u mężczyzn: 35–70 mg/dl (0,9–1,8 mmol/l),
  • Norma u kobiet: 40–80 mg/dl (1,0–2,1 mmol/l),

Normy dla stężenia „złego " LDL-cholesterolu (niższe wartości stanowią lepszy wynik):

  • Norma: < 135 mg/dl (< 3,5 mmol/l),
  • Poziom podwyższony: 135–155 mg/dl (3,5–4,0 mmol/l),
  • Poziom znacznie podwyższony: > 155 mg/dl (> 4,0 mmol/l).

Wysokie stężenie cholesterolu, choć bezbolesne, powoduje przyspieszony rozwój miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, udary mózgu, które mogą prowadzić do znacznego upośledzenia sprawności, konieczności ograniczenia swojej aktywności, a nawet przedwczesnej śmierci (najczęściej w wyniku zawału serca). W wielu przypadkach można jednak temu zapobiec poprzez wczesne rozpoznanie  hiperlipidemii i podjęcie właściwego leczenie, wreszcie przez zmianę diety oraz stylu życia.

Sprawdź – DYSLIPIDEMIA.

Zwiń

Hipoglikemia

Stan, w którym ilość glukozy (cukru) we krwi (poza żyłą wrotną) spada poniżej 55 mg/dl (3,0 mmol/l). Pierwsze objawy rozpoczynają się zazwyczaj przy stężeniu poniżej 50 mg/dl (2,8 mmol/l), a u cukrzyków nawet przy wyższych wartościach. Pełnoobjawowa hipoglikemia występuje zwykle przy stężeniu poniżej 40 mg/dl (2,2 mmol/l). Hipoglikemia może być przyczyną śmierci.

Sprawdź – HIPERGLIKEMIA, CUKRZYCA.

Zwiń

Hipotensja

Inaczej: hipotonia, niedociśnienie. Niskie ciśnienie tętnicze krwi (hipotonia, niedociśnienie) stwierdzamy gdy ciśnienie skurczowe jest mniejsze niż 100mmHg u kobiet, a 110mmHg u mężczyzn – lub poniżej 60 mmHg ciśnienia rozkurczowego. Problem dotyczy około 15% społeczeństwa.

Pierwotne niskie ciśnienie ma nieznaną przyczynę, występuje głównie u ludzi młodych, szczupłych, częściej kobiet, zwłaszcza drobnej budowy (niska waga). Pierwotne niskie ciśnienie częściej dotyczy osób prowadzących siedzący tryb życia – to właśnie zbyt niska aktywność fizyczna jest uważana za główną przyczynę. Inne czynniki mogące mieć wpływ: zmniejszone przyjmowanie płynów, rozregulowany nerwowy system autonomiczny, czy nieprawidłowe działanie receptorów ciśnienia.

Wielu ludzi dobrze toleruje niskie ciśnienie. Problem pojawia się, gdy w sposób długotrwały wywołuje uciążliwe objawy, typu: osłabienie, zmęczenie, senność, brak energii życiowej, niemożność wykonywania długotrwałego wysiłku, bóle i zawroty głowy, kołatania serca, szumy uszne, zaburzenia widzenia i ziębnięcie, zwłaszcza kończyn, depresja, osłabiona koncentracja i refleks, zaburzenia pamięci. 

Aby zdiagnozować hipotonię wystarczy kilkakrotnie zmierzyć ciśnienie tętnicze krwi oraz wykonać próbę ortostatyczną – pomiar ciśnienia i tętna w pozycji leżącej, następnie po 1 minucie od przyjęcia pozycji stojącej. Dla uwiarygodnienia diagnozy można jeszcze wykonać holter ciśnieniowy. W przypadku występowania omdleń, pomocny może być tilt test. Zadaniem lekarza rodzinnego jest ocena na podstawie wywiadu i badania czy jest to niedociśnienie pierwotne, czy wtórne niskie ciśnienie, które wymaga dalszej diagnostyki u odpowiednich specjalistów.

Zwiń

Hipotonia

Sprawdź – HIPOTENSJA.

Zwiń

Holter EKG

Holter EKG to podstawowe urządzenie służące diagnostyce zaburzeń rytmu serca. Aparat rejestruje pracę serca (EKG) w sposób ciągły, przez 24 godziny na dobę, sporadycznie dłuższej. Badanie w praktyce, dla pacjenta nie jest szczególnie uciążliwe, wymaga przez określony czas noszenia na pasku miniaturowego aparatu EKG, podłączonego przewodami do samoprzylepnych elektrod przytwierdzonych do klatki piersiowej. Uzyskany zapis jest szczegółowo weryfikowany przez lekarza specjalistę (internista lub kardiolog), wspomaganego nieobligatoryjnie komputerową analizą. Nazwa urządzenia pochodzi od nazwiska wynalazcy, Normana Holtera, amerykańskiego biofizyka.

Badanie umożliwia ocenę rytmu serca oraz licznych zaburzeń, które pojawiają się rzadko i trwają na tyle krótko, że nie udaje się ich ocenić przy pomocy standardowego zapisu EKG. Jednocześnie Holter EKG nie wykazuje wszystkich nieprawidłowości i nawet osoba z prawidłowym wynikiem tego badania może cierpieć na poważną chorobę serca.

Holter EKG z uwagi na sposób zapisu i funkcje, ma również inne odmiany:

  • Event Holter – urządzenie wykorzystywane przez pacjenta przez dłuższy czas, uruchamiane przez niego samodzielnie w czasie dolegliwości. Zapis w pamięci urządzenia następuje po naciśnięciu przycisku. Po dokonaniu zapisu, w wyznaczonym terminie, należy zgłosić się do lekarza w celu odczytu.
  • ILR – z ang. implantable loop recoder. To małe urządzenia wszczepiane pod skórę klatki piersiowej, zapisujące pracę serca i niewymagające obsługi ze strony pacjenta.
  • Tele-EKG – to miniaturowe aparaty EKG podłączane samodzielnie przez pacjenta w czasie występowania dolegliwości. Zapis jest transmitowany w czasie rzeczywistym do placówki, w której lekarz dokonuje oceny zapisu i w razie czego podejmuje interwencję przykładowo przez wezwanie karetki pogotowia do pacjenta.
  • urządzenia wszczepialne, typu kardiowerter-defibrylator lub rozrusznik serca – wszczepialne urządzenie medyczne, monitorujące pracę serca, zdolne do  przerwania potencjalnie groźnej dla życia arytmii i przywrócenia prawidłowego rytmu zatokowego serca. Wszczepienia dokonuje się u chorych, u których pomimo leczenia farmakologicznego istnieje duże ryzyko wystąpienia groźnych dla życia zaburzeń rytmu serca, mogących doprowadzić do nagłego zatrzymania krążenia i śmierci sercowej. Z urządzeń tego typu jest możliwe uzyskanie zapisu holterowskiego.

Zwiń

Igła

Igły stosowane w medycynie są zazwyczaj metalowe, wykonane z długiej, cienkiej rurki zaostrzonej na jednym końcu w celu przebicia skóry, służą przede wszystkim do wykonywania wstrzyknięć leków i płynów lub do pobierania materiałów do badań.

Zwiń

ILR

Sprawdź – HOLTER EKG

Zwiń

Infekcyjne zapalenie wsierdzia

Sprawdź – ENDOCARDITIS 

Zwiń

INR (ang. International Normalized Ratio)

Z ang. International Normalized Ratio. Znormalizowany współczynnik badania układu krzepnięcia, na podstawie którego wyznacza się dawkę leku przeciwzakrzepowego. 

Leczenie przeciwkrzepliwe dokonuje się pochodnymi acenokumarolu i jest nieodzowne w wielu sytuacjach klinicznych. W przypadku kardiologii stosuje się je u chorych z wszczepionymi protezami zastawek serca, z utrwalonym lub nawracającym migotaniem przedsionków, zakrzepicą żył głębokich, kardiomiopatią, u pacjentów przygotowywanych do kardiowersji oraz w wielu innych przypadkach. 

Głównym celem leczenia jest powstrzymywanie powstawania zakrzepów krwi w żyłach, tętnicach, sercu i na protezach oraz wspomaganie rozpuszczania już powstałych. Mechanizm działania polega na blokowaniu działania witaminy K, przez co zmniejsza się produkcję białek w wątrobie, które są odpowiedzialne za proces krzepnięcia krwi.

Leczenie jest bardzo proste i skuteczne, często jednak nieodzowne do końca życia (np. u osób z protezami zastawek serca). Dawkę acenokumarolu lekarz dobiera indywidualnie dla każdego chorego i może się ona wahać od 1 do 8 mg na dobę. Zbyt małe dawki nie zabezpieczą przed powstaniem zakrzepów, a przedawkowanie grozi krwawieniem, które może być zagrażające życiu. Kontrola leczenia polega na okresowym (np. raz w miesiącu) oznaczaniu we krwi tzw. wskaźnika protrombinowego oraz INR.

Zwiń

Insulina

Jest to anaboliczny hormon peptydowy o działaniu ogólnoustrojowym, odgrywający zasadniczą rolę przede wszystkim w metabolizmie węglowodanów, lecz także białek i tłuszczów. Hormon ten jest wytwarzany przez trzustkę, w tzw.  wysepkach Langerhansa.

Najważniejszym bodźcem do produkcji insuliny przez organizm jest zwiększone stężenia glukozy we krwi występujące bezpośrednio po posiłku. Hormon ten pozwala na zwiększony  transport glukozy do wnętrza komórek, co obniża poziom glukozy we krwi.

Niedobór insuliny skutkuje wystąpieniem zaburzeń w gospodarce węglowodanowo-lipidowej, przede wszystkim zaś cukrzycy. Jest podawana w celach leczniczych dla uzupełnienia tych niedoborów.

Sprawdź – CUKRZYCA 

Zwiń

Brak haseł do wyświetlenia.

Kaniula dożylna

Kaniula dożylna obwodowa (zwykle nazywana wenflonem) - plastikowa rurka umieszczana tymczasowo w żyle, wraz z zewnętrzną częścią pozwalającą na przyłączenie strzykawki lub kroplówki. Niektóre kaniule uwalniają antykoagulant zapobiegający powstawaniu skrzepu w świetle rurki. Wprowadzana do żyły przy pomocy stalowej igły. Dzięki kaniuli pacjent może otrzymywać dożylnie lekarstwa bez konieczności każdorazowego wykonywania nowego wkłucia. Pojedynczy wenflon powinien być zmieniony na nowy po 72 godzinach. Często jednak wymagane jest wcześniejsze jego usunięcie ze względu na ryzyko powstania infekcji, stanu zapalnego żyły oraz zaczopowania światła wenflonu przez skrzep. Przy trudnościach z założeniem wenflonu i dobrym stanie poprzedniego wkłucia, wenflon może pozostać w żyle tak długo jak długo będzie drożny i nie rozwinie się stan zapalny. Wkłucie należy zawsze przepłukiwać solą fizjologiczną (0,9% NaCl) przed podaniem i po podaniu leku.

Zwiń

Kardiomiopatia

Grupa chorób mięśnia sercowego powodowanych różnorodnymi przyczynami, prowadzących do nieprawidłowego działania serca. Zajęciu mięśnia sercowego mogą towarzyszyć nieprawidłowości budowy i czynności osierdzia, wsierdzia oraz innych narządów. Kardiomiopatia poza przyczynami genetycznymi może powstać również na skutek infekcji, czynników toksycznych (alkohol, leki, toksyny), zaburzeń hormonalnych, niedoborów i nadmiaru pewnych substancji, na skutek chorób nowotworowych i reumatycznych, itp

Kardiomiopatia to bardzo złożony problem wymagający szczegółowej diagnostyki i często skomplikowanego leczenia. Każdy chory powinien pozostawać pod opieką kardiologa, najlepiej w ośrodku klinicznym. Kardiomiopatia o podłożu genetycznym wiąże się z ryzykiem przekazania jej potomstwu, stąd istotne jest poradnictwo w tym zakresie. Kardiomiopatia w zasadzie wyklucza uprawianie sportów wysiłkowych ze względu na ryzyko śmiertelnej arytmii wywołanej wysiłkiem.

Zwiń

Kardiowersja / Defibrylacja

Kardiowersja elektryczna to prosty i bezpieczny zabieg przywracający prawidłowy rytm zatokowy serca przy pomocy impulsu elektrycznego o niskim napięciu. Zabieg wykonuje się w trybie planowym u osób cierpiących na migotanie i trzepotanie przedsionków oraz w trybie nagłym przy występowaniu napadowych częstoskurczy komorowych i nadkomorowych, u osób niereagujących na leczenie farmakologiczne. Zabieg polega na wyzwoleniu impulsu elektrycznego zsynchronizowanego z wewnętrzną aktywnością – przy pomocy elektrod przyłożonych do klatki piersiowej.

Defibrylacja z kolei jest prostym zabiegiem reanimacyjnym, ratującym życie w nagłych przypadkach. Ma zastosowanie w migotaniu komór, które nie leczone prawie zawsze prowadzi do śmierci. Różnica między kardiowersją a defibrylacją polega na braku synchronizacji z zapisem EKG – sprzęt używany jest taki sam.

Zwiń

Kardiowerter-Defibrylator

Jest niewielkim urządzeniem elektronicznym wszczepianym pacjentowi w celu rozpoznawania groźnych dla życia arytmii serca i wykonywania odpowiedniej interwencji elektrycznej w celu przerwania zaburzenia (stymulacja antyarytmiczna, kardiowersja, defibrylacja). Urządzenie łączy się z sercem za pomocą przewodu / elektrody, którą wprowadza się do serca przez żyłę. Kardiowerter-defibrylator zasilany jest przez wewnętrzną baterię, której trwałość zależy od liczby i rodzaju interwencji.

Istnieje wiele typów tego urządzenia. Są one dostosowane do różnych potrzeb, zależnie od rodzaju schorzenia. Urządzenie wszczepia się chorym, u których wystąpiły lub mogą wystąpić groźne dla życia zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz komorowy, migotanie komór) – gdy nie ma innej metody ich leczenia.

Najlepiej jeśli arytmię uda się przerwać stymulacją antyarytmiczną, której chory nie czuje i zużywa mało energii. Kardiowersja i defibrylacja są skuteczniejsze, ale zużywają dużo energii, impuls o wysokiej energii jest odczuwany przez chorego dość nieprzyjemnie.

Kardiowerter - defibrylator - kwalifikacja do zabiegu wszczepienia

  • Do tego zabiegu powinien pacjenta zakwalifikować lekarz kardiolog.
  • W trakcie kwaifikacji wykonuje się część z następujących badań: ECHO serca, badanie elektrofizjologiczne, koronarografię, EKG, EKG metodą Holtera, a czasami test wysiłkowy w celu wywołania arytmii i inne.

Kardiowerter - defibrylator - przygotowanie do planowego zabiegu wszczepienia

  • Warto poddać się szczepieniu przeciwko WZW B (żółtaczka zakaźna). W przypadku zaistnienia konieczności pilnego wszczepienia kardiowertera - defibrylatora nie będzie już czasu na zaszczepienie.
  • Należy oznaczyć grupę krwi i wykonać podstawowe badania: morfologię krwi, badanie ogólne moczu, RTG klatki piersiowej.
  • Zwykle wskazane jest odstawienie leków przeciwkrzepliwych, choć nie w każdym ośrodku.
  • Do tego zabiegu chory jest przygotowywany w szpitalu, czas oczekiwania zależy od ośrodka i wynosi nawet do kilku tygodni.

Kardiowerter - defibrylator - przebieg zabiegu wszczepienia

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym na sali zabiegowej pod kontrolą prześwietlenia RTG. Rozpoczyna się przecięciem skóry klatki piersiowej (najczęściej po stronie lewej). Następnie wytwarza się pod skórą “kieszonkę”, w której znajdzie się kardiowerter - defibrylator. Kolejnym etapem jest umocowanie elektrod/y w sercu, którą następnie łączy się z urządzeniem. Dla wyjaśnienia – elektrodę wprowadza się przez żyłę podobojczykową (trzeba ją nakłuć igłą), nie wymaga to otwierania samej klatki piersiowej i rozległego zabiegu kardiochirurgicznego. Po właściwym zaprogramowaniu i sprawdzeniu układu zaszywa się go pod skórą. Zabieg może trwać o 30 minut nawet do kilku godzin. Po wszczepieniu kardiowertera - defibrylatora pacjent może chodzić i jeść po czasie, w którym przestaną działać środki znieczulające.

Kardiowerter - defibrylator - powikłania zabiegu wszczepienia

Jest to zabieg, obarczony stosunkowo małym ryzykiem. Oczywiście mogą wystąpić powikłania takie jak: krwawienie, czy odma opłucnowa (“spadnięcie” płuca), ale łatwo poddają się leczeniu. Poważne powikłania zdarzają się rzadko: zakażenie rany operacyjnej i układu wewnątrzżylnego, przebicie serca i zgon

Kardiowerter - defibrylator - kontrola po zabiegu wszczepienia

  • Wieczorem lub na drugi dzień po zabiegu z reguły wykonuje się RTG klatki piersiowej.
  • Zdjęcie szwów następuje po około 7 dniach. · Przed wypisem ze szpitala (kilka do 7-8 dni) kardiowerter - defibrylator jest sprawdzany na sali zabiegowej (w znieczuleniu ogólnym) pod kątem poprawności i skuteczności działania.
  • Każdy chory z kardiowerterem - defibrylatorem powinien pozostawać pod specjalistyczną kontrolą kardiologiczną, aby wychwycić ewentualne niewłaściwe działanie urządzenia oraz wyczerpywanie się baterii. Wówczas wszczepia się nowy kardiowerter - defibrylator w miejsce zużytego.
  • Jeśli chory odczuje zadziałanie urządzenia, powinien natychmiast zgłosić się do lekarza, aby sprawdzić w pamięci urządzenia czy impuls był wyzwolony prawidłowo i jaka arytmia wystąpiła.
  • Wizyta kontrolna polega na rozmowie z lekarzem i wykonaniu EKG oraz kontroli działania kardiowertera - defibrylatora specjalnym urządzeniem radiowym przykładanym do skóry nad urządzeniem (programator).

Kardiowerter - defibrylator - co robić gdy...

  • dolegliwości pojawią się ponownie po wszczepieniu urządzenia? Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, gdyż istnieje podejrzenie niewłaściwego działania lub uszkodzenia kardiowertera - defibrylatora.
  • pojawiają się: gorączka, dreszcze, zaczerwienienie i bolesność w okolicy urządzenia? Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, gdyż istnieje podejrzenie wystąpienia bakteryjnego zakażenia tej okolicy. 
  • chcemy wyjechać na wycieczkę, wczasy? Warto zapytać lekarza czy nie jest to zbyt ryzykowne. Na pewno trzeba zaopatrzyć się w zapas leków. Należy też sprawdzić czy istnieje możliwość otrzymania pomocy lekarskiej w miejscu, do którego się udajemy. Warto mieć przy sobie telefon komórkowy.

Kardiowerter - defibrylator - o co pytać lekarza?

  • O stan zaawansowania choroby. Należy wiedzieć jak duży wysiłek fizyczny oraz jaką pracę (prowadzenie samochodu, obsługa maszyn) można wykonywać w miarę bezpiecznie.
  • O ewentualne badania dodatkowe: EKG, echokardiografię, EKG metodą Holtera.
  • O ewentualne działania uboczne przepisywanych leków. Każdy lek może wywoływać różne uboczne działania. Należy poinformować lekarza o wszystkich swoich chorobach i dolegliwościach choćby wydawały się bez związku z chorobą serca. Przyjmowane leki mogą pogorszyć te stany.
  • O poziom cholesterolu, cukru oraz wartości ciśnienia tętniczego krwi. Są to czynniki ryzyka wymagające leczenia w razie podwyższonych wartości.
  • O dietę. Bardzo ważne jest prawidłowe odżywianie się w celu utrzymania prawidłowych wartości cholesterolu, cukru, ciśnienia tętniczego krwi.
  • O ewentualne leczenie uzależnienia od nikotyny. Dostępne są obecnie leki wspomagające rzucanie palenia.

Kardiowerter - defibrylator - co trzeba wiedzieć?

  • Należy unikać silnych pól magnetycznych i elektrycznych. Nie należy manipulować urządzeniami elektrycznymi, zwłaszcza radiowymi, w pobliżu kardiowertera - defibrylatora. Pewne zabiegi medyczne mogą uszkodzić to urządzenie. Zaliczamy do nich radioterapię, rezonans magnetyczny, niewłaściwie wykonaną kardiowersję elektryczną lub defibrylację.
  • Należy dbać o właściwy poziom elektrolitów, zwłaszcza potasu i magnezu - obniżenie ich poziomu ułatwia wystąpienie arytmii.
  • Obecnie szczepienie przeciwko WZW B (żółtaczka zakaźna) przed zabiegami nie jest finansowane przez NFZ. Warto się jednak szczepić na własny koszt, nawet jeśli się nie choruje. Daje to zabezpieczenie w przypadku niespodziewanego zabiegu bądź badania inwazyjnego. Nie trzeba wtedy czekać wymaganych sześciu tygodni na skuteczność szczepienia.
  • Należy dostosować wysiłek fizyczny do swoich możliwości. Jego rodzaj i intensywność należy ustalić z lekarzem.
  • “Twoje życie w twoich rękach” Lekarze wykonają zabieg, przepiszą leki i doradzą, ale tylko od współpracy chorego zależy powodzenie leczenia. Jeśli nie zaprzestanie on palenia papierosów, nadużywania alkoholu, nie zastosuje właściwej diety, nie podejmie odchudzania, nie będzie przyjmował właściwych leków i opuszczał wizyty kontrolne, to prawdopodobnie efekty leczenia będą kiepskie!

Zwiń

Kontrast

Lek podawany w celu uwidocznienia poprzez zacieniowanie struktur i narządów zazwyczaj niewidocznych w RTG. Podaje się go przez cewnik bezpośrednio do badanego obszaru lub dożylnie (np. przy tomografii komputerowej). Przed podaniem kontrastu należy skontrolować wydolność nerek (badanie poziomu kreatyniny). 

Kontrast jest roztworem bezpiecznym dla organizmu, jednak nie w pełni obojętnym. Może wywoływać uczulenia, zaburzenia czynności nerek i mózgu.

Zwiń

Koronarografia

Koronarografia Co to jest? Koronarografia jest to zabieg diagnostyczny, czyli badanie, które ma pokazać, jak wyglądają tętnice wieńcowe. Tętnice wieńcowe są to dość cienkie (mają zazwyczaj do 3-4mm średnicy) naczynia krwionośne, którymi krew (a wraz z nią tlen i inne składniki odżywcze) z aorty dostarczana jest do pracującego mięśnia sercowego. Badanie polega na wstrzyknięciu do naczyń wieńcowych tzw. kontrastu, czyli takiego specjalnego płynu, który w promieniach rentgenowskich przybiera na monitorze kolor ciemny i dzięki temu po wypełnieniu naczynia, pokazuje jego kształt. Najczęściej w czasie jednego badania wykonujemy kilka wstrzyknięć po 5-10 mililitrów kontrastu. Aby wstrzyknąć kontrast do tętnicy wieńcowej potrzebny jest tzw. cewnik czyli specjalny wężyk, który wprowadzamy do jednej z tętnic (najczęściej przy nadgarstku lub w pachwinie), a następnie wsuwamy aż do okolicy serca. Końcówka cewnika jest specjalnie ukształtowana, aby mogła trafić do lewej lub prawej tętnicy wieńcowej. Gdzie będzie zrobione nakłucie? Najczęściej cewniki wprowadzamy albo do tzw. tętnicy promieniowej, częściej prawej, przy nadgarstku od strony kciuka, albo do tętnicy udowej w pachwinie, najczęściej prawej. Tętnica promieniowa jest cienka (zwykle 2-3mm średnicy) i lubi się silnie kurczyć przy podrażnieniu, dlatego czasem nie udaje się wprowadzić do niej cewnika. Wtedy można próbować z drugiej ręki lub nakłuwa się tętnicę udową (w pachwinie, zwykle prawej). Gdy i to nakłucie jest niemożliwe, można cewniki wprowadzić do tętnicy ramiennej – w łokciu. Jak się przygotować? Należy być na czczo co najmniej 4 godziny przed zabiegiem, czyli jeśli zabieg ma być przed południem, tego dnia nie należy spożywać posiłków. Można i trzeba nawet pić wodę przed zabiegiem, chyba że lekarz zaleci ograniczenia w spożywaniu płynów. Dobrze jest dzień przed zabiegiem wygolić obie pachwiny (nawet jeśli zabieg jest planowany z nakłucia przy nadgarstku, trzeba przygotować także miejsce do nakłucia w obu pachwinach). Przy przyjęciu będzie pobrana krew do badań i zostanie wykonane EKG oraz założone zostanie wkłucie do żyły. Czasem przed zabiegiem zostaną wykonane jeszcze inne badania, np. USG serca. Protezy zębowe łatwo usuwalne dla bezpieczeństwa należy wyjąć przed zabiegiem. Jak długo będzie trwał zabieg? Koronarografia trwa zwykle 15-30min, ale czasem dłużej. Zależy to od trudności zabiegu. U pacjentów, którzy są już po operacjach wszczepienia bypassów, zabiegi również zwykle trwają dłużej, ponieważ oprócz prawej i lewej tętnicy wieńcowej trzeba zbadać również bypassy. Czy będzie bolało? W trakcie zabiegów nie stosujemy narkozy, nie ma takiej potrzeby. Zabieg zaczynamy od znieczulenia skóry i tkanki podskórnej przez wstrzyknięcie cienką igłą środka znieczulającego miejscowo – w okolicę nadgarstka lub pachwinową. Często jest to jedyny ból odczuwany przez pacjenta. Czasem usuwanie wkłucia z tętnicy promieniowej (w więc z okolicy nadgarstka) odczuwane jest nieprzyjemnie, ale trwa to zwykle tylko chwilę. Co będzie się działo po zabiegu? Po zabiegu z wkłuciem do tętnicy promieniowej (przy nadgarstku) pacjent jest odwożony na salę na wózku w pozycji siedzącej. W miejscu wkłucia założony jest specjalny opatrunek uciskowy, który jest zdejmowany zwykle po 2 godzinach. Zaleca się nie wstawać, ale można siedzieć, przez godzinę, potem można swobodnie chodzić. Po koronarografii z wkłuciem do tętnicy udowej konieczne jest leżenie 6 godzin z opatrunkiem uciskowym. Po badaniu wskazane jest picie wody, ok. 1 litra – powoli, natomiast jeść można ok. godzinę po zabiegu. Czy są możliwe powikłania? Koronarografia to zabieg inwazyjny, czyli taki, podczas którego należy dostać się do wnętrza naczyń krwionośnych, co rodzi pewne ryzyko. Pomimo to powikłania występują bardzo rzadko. Najpoważniejsze, czyli zgon, zawał lub udar mózgu w przypadku koronarografii są wyjątkowo rzadkie (ok. 1 na 1000-2000 badań). W razie dostępu w okolicy pachwinowej – mogą wystąpić krwawienia z miejsca wkłucia, czasem wymagające specjalnego leczenia (w przypadku samej koronarografii w ok. 1 przypadku na 100 badań). Wkłucie przy nadgarstku może czasem powodować dyskomfort lub ból w trakcie zabiegu lub przy usuwaniu wkłucia, ale poważne krwawienia praktycznie nie występują. Inne dość rzadkie powikłania obu rodzajów zabiegów to uszkodzenie nerek przez kontrast, reakcja uczuleniowa na kontrast, zaburzenia rytmu serca, nasilenie objawów niewydolności serca (zwłaszcza jeśli konieczne jest długie leżenie po zabiegu). Co dalej po koronarografii? Koronarografia pokazuje, czy w naczyniach wieńcowych są obecne przewężenia. Najlepiej, jeśli ich nie ma. Wtedy gratulujemy pacjentowi takiego wyniku. Jeżeli badanie potwierdza istnienie przewężeń, na tej podstawie można zaplanować dalsze leczenie: zabiegowe lub niezabiegowe tzw. zachowawcze. Dysponujemy dwoma rodzajami leczenia zabiegowego: angioplastyką, którą wykonują kardiolodzy oraz wszczepieniem bypassów, wykonywanym przez kardiochirurgów. To, którą możliwość proponujemy pacjentowi, zależy od ilości, kształtu i miejsca przewężeń, a także od wieku pacjenta i ewentualnych innych chorób. W niektórych przypadkach, gdy podczas koronarografii stwierdza się niewątpliwie ciasne zwężenie w tętnicy wieńcowej, a ewentualny zabieg angioplastyki jest obciążony tylko niewielkim ryzykiem – taką angioplastykę proponuje się pacjentowi bezpośrednio, od razu po koronarografii. Podobna zasada obowiązuje w przypadku tzw. ostrego zespołu wieńcowego, kiedy zwlekanie z przeprowadzeniem angioplastyki mogłoby być niekorzystne dla zdrowia lub nawet groźne dla życia. W innych przypadkach kończymy koronarografię, usuwamy wkłucie do tętnicy i jeżeli w naczyniach są przewężenia – dalsze decyzje podejmujemy później. 

Zwiń

Koronaroplastyka

Sprawdź – ANGIOPLASTYKA WIEŃCOWA

Zwiń

LDL - Cholesterol

Z ang. Low Density Lipoprotein, tzw. lipoproteina niskiej gęstości . Jest głównym transporterem cholesterolu z wątroby do innych narządów (przede wszystkim nerek, mięśni i kory nadnerczy). W LDL zawarta jest większość cholesterolu w osoczu krwi.

Sprawdź – HDL-CHOLESTEROL, HIPERLIPIDEMIA.

Zwiń

Leki antyagregacyjne

inaczej leki przeciwpłytkowe. Działając poprzez blokowanie funkcji płytek krwi zmniejszają jej krzepliwość. Do leków przeciwpłytkowych należą np.: kwas acetylosalicylowy, klopidogrel.

Zwiń

Leki przeciwpłytkowe

Sprawdź – LEKI ANTYAGREGACYJNE

Zwiń

Leki przeciwzakrzepowe

Sprawdź – ANTYKOAGULANTY

Zwiń

Lipidogram

badanie krwi pozwalające określić stężenie poszczególnych lipidów: cholesterolu całkowitego, jego frakcji LDL i HDL oraz triglicerydów.

Zwiń

Lipidy

tłuszcze występujące w organizmie człowieka. Zaliczamy do nich cholesterol i triglicerydy.

Zwiń

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Strzykawka

Strzykawka − instrument medyczny z pojemnikiem z podziałką i tłokiem, służący do wykonywania zastrzyków lub do pobierania płynów ustrojowych (np. krwi).

Zwiń

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.

Brak haseł do wyświetlenia.