słowniczek pojęć

Wiemy, że choroby serca stanowią główną przyczynę zgonów w naszym kraju; zawał serca często nie tylko zabija, ale i zmienia nasze życie w smutną egzystencję osoby niepełnosprawnej. Oddajemy Państwu swego rodzaju słowniczek, krótką encyklopedię pojęć nowoczesnej kardiologii i kardiochirurgii. Ten ,, Alfabet serca - jak go nazwaliśmy pomoże lepiej zrozumieć język mówiących do Was lekarzy, ale i język rozpoznań, kart informacyjnych- tak, aby stali się Państwo coraz bardziej podmiotem, a nie li-tylko przedmiotem działania medycyny; uważamy, ze ten sposób przekazu wiedzy lekarskiej naszym Pacjentom jest równie cenny, jak wygłaszane w uniwersyteckich aulach wykłady dla specjalistów i pozostaje w zgodzie z duchem Polsko-Amerykańskich Klinik Serca, w których wszystkie formy kształcenia i samokształcenia stanowią istotną część naszej tożsamości.

A

Angiografia

badanie radiologiczne, obrazujace tetnice organizmu, np.: angiografia tetnic nerkowych lub mózgowych.

Angioplastyka wieńcowa (potocznie "balonikowanie")

Co to jest? Angioplastyka wieńcowa to zabieg leczniczy, w czasie którego znalezione zwężenia w tętnicach wieńcowych są poszerzane lub zatkane tętnice są udrażniane. Są to zabiegi przezskórne, czyli aby je wykonać trzeba cewnik (czyli specjalny wężyk) wprowadzić przez skórę do jednej z tętnic i dalej wewnątrz tętnic aż do okolicy serca – bez rozcinania klatki piersiowej. Wtedy poprzez taki cewnik, zwany cewnikiem prowadzącym, wstrzykujemy kontrast do tętnicy wieńcowej – pokazując na monitorze jej wygląd oraz wsuwamy baloniki i stenty służące do wykonania angioplastyki. Istnieją różne rodzaje cewników prowadzących do prawej i lewej tętnicy wieńcowej, różniących się ukształtowaniem końcówki, ich wybór zależy od sposobu w jaki tętnica wieńcowa od chodzi od aorty. Koniec cewnika prowadzącego umieszczamy w początkowym odcinku tętnicy wieńcowej, nazywamy to intubacją. Następnie do tętnicy wieńcowej wsuwamy bardzo cienki drucik (0,36mm średnicy) nazywany prowadnikiem. Prowadnik należy doprowadzić do końcowego odcinka tętnicy (jak mówimy: na obwód) poprzez stwierdzone zwężenia. Czasem największa trudność zabiegu polega na przeprowadzeniu prowadnika przez kręte i pozwężane odcinki tętnicy. W niektórych przypadkach używamy kilku prowadników naraz (np. do rozgałęzień). Jeżeli zabieg polega na udrożnieniu dawno zatkanego naczynia (tzw. przewlekłej okluzji) czasem używamy specjalnych prowadników z twardą końcówką, której zadaniem jest sforsować miejsce zatkania. Zwężenia poszerzamy balonikiem, wypełnionym płynem (mieszanka kontrastu z tzw. solą fizjologiczną, czyli roztworem chlorku sodu), ciśnieniem zwykle 10-16 atm (czasem większym). Balonik znajduje się na końcu specjalnego cewnika, który służy do dostarczenia balonika wewnątrz cewnika prowadzącego do naczynia wieńcowego. Nawlekamy go na prowadnik i po nim wsuwamy aż do miejsca zwężenia. Ciśnienie wytwarzane jest ręcznie, specjalną strzykawką. Balonik ma ściśle określoną długość i średnicę po wypełnieniu. Rozmiary te dobiera się w zależności od rozmiarów tętnicy i samego zwężenia. Zwykle po poszerzeniu zwężenia balonikiem w jego miejsce wprowadza się tzw. stent, czyli metalową siateczkę, która służy do stabilizacji poszerzanego miejsca. Do naczynia wieńcowego stent wprowadza się umieszczony fabrycznie na baloniku w formie „ściśniętej”, po czym rozpręża się podobnie jak sam balonik ciśnieniem zwykle 8-16 atm. Każdy stent ma ściśle określoną długość i docelową średnicę, te wymiary dobiera się w zależności o wymiarów zwężenia i tętnicy. Podczas większości zabiegów wszczepiamy jeden stent, ale gdy zwężenia są rozległe lub liczne – nawet kilka. Stent przy rozprężeniu wciskany jest z dużą siłą w ścianę naczynia i zostaje tam na zawsze. Balonik, na którym był wprowadzony usuwa się na zewnątrz. Przebieg zabiegu Często angioplastykę wykonuje się bezpośrednio po koronarografii, przy wykorzystaniu założonego wkłucia do tętnicy. W niektórych przypadkach jednak taki zabieg odbywa się w terminie planowym, po wykonaniu dodatkowych badań lub konsultacji. Czasem chcemy dać pacjentowi czas do podjęcia decyzji. Jeżeli angioplastykę planuje się jako osobny zabieg, przygotowanie jest podobne jak przy koronarografii. Należy powstrzymać się od spożywania posiłków co najmniej 4 godzin, natomiast wskazane jest picie płynów, najlepiej wody. Pierwszym etapem jest założenie wkłucia do tętnicy; podobnie jak przy koronarografii używa się do tego celu tętnicy promieniowej (przy nadgarstku) lub udowej (w pachwinie). Wybór tętnicy do nakłucia należy do lekarza, który będzie wykonywał zabieg. Właściwy etap zabiegu to kolejno wprowadzenie cewnika prowadzącego, prowadnika, poszerzenie zwężenia balonikiem i zwykle wszczepienie stentu. Po kontrolnym wstrzyknięciu, które ma pokazać, czy zwężenie jest prawidłowo poszerzone, z naczynia wieńcowego usuwa się prowadnik oraz cewnik prowadzący. Rodzaje stentów Stent to rodzaj siateczki metalowej utrzymującej światło naczynia w stanie rozszerzonym. Obecnie używane stenty są wykonane ze stali nierdzewnej lub stopu kobaltowo-chromowego. Być może w przyszłości będziemy stosować stenty z materiałów organicznych, ulegających z czasem biodegradacji. Stent jest ciałem obcym, które w kontakcie z krwią powoduje powstanie zakrzepu krwi. Zakrzep w okolicy stentu może być szalenie niebezpieczny, ponieważ może zatkać tętnicę powodując zawał serca. Na szczęście po wszczepieniu stentu organizm w ciągu kilku tygodni wytwarza cienką błonkę z komórek tzw. śródbłonka, czyli wyściółki naczyń krwionośnych, która oddziela metal od krwi. Tymczasem – zwykle przez miesiąc – stosuje się leki zapobiegające powstawaniu takiego zakrzepu. Niestety, w niektórych przypadkach komórki śródbłonka mnożą się w sposób niekontrolowany same powodując zwężenie, mogące nawet doprowadzić do zatkania naczynia. Takie powtórne zwężenie nazywamy restenozą. Wymyślono więc specjalne stenty, które ze swojej powierzchni wydzielają leki hamujące rozmnażanie się komórek. Są to tzw. stenty uwalniające leki, przyjęła się też nazwa stenty powlekane. W znacznym stopniu zapobiegają powtórnym zwężeniom, ale z kolei więcej czasu wymaga oddzielenie stentu od krwi warstwą komórek. Dlatego w przypadku tych stentów leki hamujące powstawanie zakrzepu należy bezwzględnie stosować przez rok. Dla stentów nie uwalniających leków przyjęła się skrótowa nazwa stenty metalowe, niezbyt precyzyjnie, ponieważ stenty uwalniające leki również wykonane są z metalu. Wybór rodzaju stentu należy do lekarza operatora w zależności od rodzaju zwężenia, a także od ew. innych chorób i możliwości stosowania leczenia zmniejszającego krzepliwość krwi przez następny rok. Czy taki zabieg jest mi potrzebny? Zabiegi angioplastyki wykonujemy zasadniczo z dwóch powodów: dla usunięcia przykrych objawów lub dla uniknięcia groźnych powikłań, czyli zawału serca lub zgonu. W tzw. ostrych zespołach wieńcowych, czyli chorobie wieńcowej objawiającej się nagle – w postaci zawału serca, albo w sposób przyspieszony, kiedy objawy narastają od niedawna – w większości wypadków angioplastyka wieńcowa zmniejsza uszkodzenie serca, zmniejsza wielkość zawału albo jemu zapobiega. Od czasu powszechnego wprowadzenia angioplastyki wieńcowej w leczeniu właśnie takich ostrych zespołów wieńcowych wyniki leczenia tej postaci choroby wieńcowej znacznie się poprawiły. Dlatego w wielu sytuacjach, kiedy choroba wieńcowa przybiera postać ostrego zespołu wieńcowego, zdecydowanie proponujemy pacjentom poddanie się zabiegowi angioplastyki, przeważnie bezpośrednio po koronarografii podczas tego samego zabiegu. Takie leczenie może uratować zdrowie lub życie. Natomiast w chorobie stabilnej leczenie angioplastyką głównie proponujemy dla usunięcia przykrych objawów, zwłaszcza kiedy leczenie zachowawcze nie jest wystarczające. Zabieg angioplastyki w większości przypadków stabilnej choroby wieńcowej oferuje nie tyle uniknięcie zagrożenia zawałem lub zgonem, co poprawę jakości życia, lepszą wydolność wysiłkową, możliwość wykonywania pracy lub aktywnego życia. Dlatego w tych sytuacjach większą rolę odgrywa współpraca pacjenta i wspólne z lekarzem podejmowanie decyzji o zabiegu. Powikłania Angioplastyka wieńcowa jest zabiegiem inwazyjnym, czyli takim, podczas którego należy dostać się do wnętrza naczyń krwionośnych. Rodzi to ryzyko ewentualnych powikłań. Ryzyko to może być bardzo różne. Zależy ono od stanu pacjenta, czy choroba jest stabilna, czy ostra, a także od rodzaju planowanego zabiegu. Zwykle jest zabiegiem bezpiecznym, ale w niektórych przypadkach może dojść do zawału serca, a wyjątkowo nawet zgonu. Dlatego propozycję wykonania angioplastyki lekarz składa zawsze po rozważeniu ryzyka, a z drugiej strony spodziewanych korzyści i konieczności takiego zabiegu. Zawsze pacjent otrzymuje informację, jakie jest to ryzyko w jego przypadku. Ponadto w razie dostępu w okolicy pachwinowej – mogą wystąpić krwawienia z miejsca wkłucia, czasem wymagające specjalnego leczenia (średnio w ok. 2 przypadkach na 100 zabiegów). Wkłucie przy nadgarstku może czasem powodować dyskomfort lub ból w trakcie zabiegu lub przy usuwaniu wkłucia, ale krwawienia praktycznie nie występują. Inne możliwe powikłania angioplastyki to uszkodzenie nerek przez kontrast, reakcja uczuleniowa na kontrast, zaburzenia rytmu serca, nasilenie objawów niewydolności serca (zwłaszcza jeśli konieczne jest długie leżenie po zabiegu).

Antykoagulanty

inaczej leki przeciwzakrzepowe. Sa to leki hamujace krzepniecie krwi. Dzialaja przez blokowanie osoczowych i tkankowych czynników krzepniecia albo hamowanie powstawania substancji niezbednych w procesie krzepniecia. Do leków przeciwzakrzepowych naleza np.: heparyna, acetynokumarol, warfaryna.

Aorta

najwieksza tetnica, wprowadzajaca krew utleniona, tzn. bogata w tlen, z lewej komory serca.

Arytmia

zaburzenie prawidlowego rytmu serca.

B

Blaszka miazdzycowa

zlogi tluszczowe odkladajace sie w scianie naczynia krwionosnego i powodujace zwezenie jego swiatla.

BMI (ang. Body Mass Index)

wskaznik masy ciala.

C

CABG (ang. Coronary Artery Bypass Graft)

pomostowanie naczyn wiencowych. Chirurgiczny sposób leczenia choroby niedokrwiennej serca. W trakcie operacji istniejace zwezenia w tetnicach wiencowych sa omijane, a nowa droga naplywu krwi do serca tworzona jest przy uzyciu innej tetnicy lub zyly pacjenta.

Choroba niedokrwienna serca

Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce (ok. 50% zgonów ogółem), a ponadto prowadzą w wielu przypadkach do znacznego obniżenia jakości życia, a nawet inwalidztwa. Jedną z najpoważniejszych postaci tych chorób jest choroba niedokrwienna serca. Serce jest mięśniem i to pracującym całe życie bez przerwy. Nie idzie spać w nocy (owszem – pracuje wtedy trochę wolniej), nie ma zbyt wiele czasu na odpoczynek – jedynie pomiędzy skurczami. Jeśli częstość pracy serca wynosi 70/min (tak jest mniej więcej przeciętnie), oznacza to ponad 100 tys. skurczów na dobę, a ponad 3 miliony skurczów na miesiąc. Dlatego prawidłowa praca serca zależy od idealnego bieżącego zaopatrzenia w składniki odżywcze, a zwłaszcza w tlen dostarczany wraz z krwią. Tlen we krwi dostarczany jest do pracującego mięśnia serca naczyniami krwionośnymi, zwanymi tętnicami wieńcowymi (ponieważ jak wieniec otaczają serce). Okazuje się, że w ścianach tętnic lubią gromadzić się złogi miażdżycowe i rosnąc zwężają światło tętnic powodując problemy z dostarczaniem tlenu do mięśnia serca. Rodzaje choroby niedokrwiennej serca Jeżeli przewężenia w tętnicach wieńcowych rosną powoli, nie powodują zwykle zaburzeń w dostarczaniu tlenu do serca dopóki zwężenie nie przekroczy 50-70% średnicy tętnicy. Nieraz nawet ciaśniejsze zwężenia nie powodują problemów – zależy to od długości zwężenia oraz wielkości obszaru serca, który zaopatruje ta tętnica. Wtedy najczęściej przy wysiłku takim jak podbiegnięcie, szybsze chodzenie, ale też wyjście na zimno lub stres – pojawia się ból lub ucisk za mostkiem. Po krótkim odpoczynku dolegliwości ustępują i wracają przy ponownym wysiłku. Mówimy wtedy o przewlekłej albo stabilnej chorobie wieńcowej (albo też dławicy piersiowej stabilnej). Dolegliwości są zwykle przewidywalne, można im zapobiec unikając wysiłków lub przed wysiłkiem biorąc niektóre leki. Gorsza sytuacja jest wtedy, gdy zwężenie rośnie szybko, a zwłaszcza, gdy złogi miażdżycowe pękają wylewając swoją zawartość do krwi powodując jej krzepnięcie w tym miejscu. W wielu wypadkach prowadzi to do całkowitego zatkania tętnicy wieńcowej albo bardzo znacznego jej przewężenia. Wtedy brakuje tlenu nawet w spoczynku, powstaje ból, który nie ustępuje albo nawraca w sposób nieprzewidywalny. W łagodniejszych postaciach bóle są tylko wysiłkowe, ale w krótkim czasie coraz większe i przy coraz mniejszym wysiłku. Takie sytuacje nazywamy ostrymi zespołami wieńcowymi. Wyróżniamy 2 rodzaje ostrych zespołów wieńcowych: jeżeli dochodzi do uszkodzenia komórek mięśnia serca – nazywamy to zawałem serca, jeśli nie – tzw. dławicą piersiową niestabilną. W takich sytuacjach trzeba pilnie wykonać koronarografię (w razie nieustępującego bólu nawet natychmiast) i najczęściej jak najszybciej wykonać angioplastykę chorej tętnicy. Nazewnictwo tętnic wieńcowych Człowiek ma dwie tętnice wieńcowe: prawą i lewą, które odchodzą do aorty blisko jej początku tuż nad zastawką aortalną. Lewa tętnica wieńcowa prawie zawsze zaraz po odejściu od aorty dzieli się na 2 gałęzie: tętnicę przednią zstępującą (ponieważ przebiega w dół po przedniej stronie serca) i okalającą (ponieważ okala serce od tyłu). Dlatego zwykle mówimy o trzech tętnicach: jeśli zwężenia są we wszystkich trzech nazywamy to chorobą trójnaczyniową, jeśli w dwóch – dwunaczyniową, a jeśli tylko w jednej z nich – jednonaczyniową. Krótki zazwyczaj odcinek lewej tętnicy przed podziałem na powyższe dwie główne gałęzie nazywamy głównym pniem lewej tętnicy wieńcowej, albo po prostu głównym pniem. Co powoduje chorobę niedokrwienną serca? Najczęstszą przyczyną powstawania złogów miażdżycowych jest palenie papierosów, wysoki poziom cholesterolu we krwi, cukrzyca i nadciśnienie. Ale także brak ruchu, nerwy, geny (jeśli w rodzinie ktoś chorował na zawał serca w młodym wieku), nieprawidłowe odżywianie i oczywiście postępujący wiek. Najbardziej możemy pomóc swojemu sercu nie paląc tytoniu, lecząc skutecznie nadciśnienie i skutecznie obniżając poziom cholesterolu, jeśli jest podwyższony.

Choroba wiencowa

patrz: choroba niedokrwienna serca.

Choroby sercowo-naczyniowe

stanowia jedna z glównych przyczyn zgonów w krajach cywilizowanych. Zaliczamy do nich: chorobe niedokrwienna serca, udar mózgu, nadcisnienie tetnicze, miazdzyce tetnic obwodowych.

Cisnienie tetnicze

sila, z jaka krew naciska na sciane tetnic.

Cukrzyca

choroba, w której trzustka nie produkuje wystarczajacej ilosci insuliny albo komórki organizmu nie potrafia wykorzystac wystepujacej w organizmie insuliny. Poziom glukozy (dostarczanej z pokarmem, ale nieprzetworzonej wskutek braku insuliny) we krwi wzrasta, powodujac uszkodzenia wielu narzadów.

Czynniki ryzyka chorób ukladu krazenia

cechy i nawyki, które zwiekszaja prawdopodobienstwa rozwiniecia sie choroby u osoby, u której one wystepuja.

D

DES (ang. Drug-Eluting Stent)

stent uwalniajacy lek; stent powlekany specjalnym lekiem, zmniejszajacym ryzyko restenozy.

Dlawica piersiowa

patrz: choroba niedokrwienna serca.

Dyslipidemia

zaburzenie gospodarki tluszczowej organizmu, objawiajace sie nieprawidlowym stezeniem kilku lub wszystkich lipidów we krwi.

E

Echokardiografia (UKG, ultrakardiografia)

badanie ultrasonograficzne pozwalajace, przy wykorzystaniu ultradzwieków o okreslonej czestotliwosci, obrazowac serce.

Elektrokardiografia (EKG)

badanie czynnosci elektrycznej serca.

Endocarditis

infekcyjne zapalnie wsierdzia. Zakazenie rozwijajace sie we wsierdziu, czyli w obrebie wewnetrznej warstwy serca, obejmujacej zastawki. Moze oprowadzic do bardzo groznych powiklan.

Enzymy wskaznikowe zawalu serca

np.: troponina i kinaza kreatyninowa, powstaja w wyniku uszkodzenia komórek miesniowych serca. Pozwalaja orientacyjnie okreslic wielkosc zwalu i czas od jego rozpoczecia.

F

Farmakoterapia

terapia lekami.

H

HDL (ang. High Density Lipoprotein)

lipoproteina o wysokiej gestosci tzw. "dobry cholesterol" transportuje cholesterol z krwi do watroby.

Hiperglikemia

za wysoki poziom glukozy w organizmie.

Hipoglikemia

za niski poziom glukozy w organizmie.

Hipotensja

niskie cisnienie tetnicze krwi.

I

Insulina

hormon produkowany przez trzustke, bioracy udzial w przemianie glukozy.

K

Koronarografia

Koronarografia Co to jest? Koronarografia jest to zabieg diagnostyczny, czyli badanie, które ma pokazać, jak wyglądają tętnice wieńcowe. Tętnice wieńcowe są to dość cienkie (mają zazwyczaj do 3-4mm średnicy) naczynia krwionośne, którymi krew (a wraz z nią tlen i inne składniki odżywcze) z aorty dostarczana jest do pracującego mięśnia sercowego. Badanie polega na wstrzyknięciu do naczyń wieńcowych tzw. kontrastu, czyli takiego specjalnego płynu, który w promieniach rentgenowskich przybiera na monitorze kolor ciemny i dzięki temu po wypełnieniu naczynia, pokazuje jego kształt. Najczęściej w czasie jednego badania wykonujemy kilka wstrzyknięć po 5-10 mililitrów kontrastu. Aby wstrzyknąć kontrast do tętnicy wieńcowej potrzebny jest tzw. cewnik czyli specjalny wężyk, który wprowadzamy do jednej z tętnic (najczęściej przy nadgarstku lub w pachwinie), a następnie wsuwamy aż do okolicy serca. Końcówka cewnika jest specjalnie ukształtowana, aby mogła trafić do lewej lub prawej tętnicy wieńcowej. Gdzie będzie zrobione nakłucie? Najczęściej cewniki wprowadzamy albo do tzw. tętnicy promieniowej, częściej prawej, przy nadgarstku od strony kciuka, albo do tętnicy udowej w pachwinie, najczęściej prawej. Tętnica promieniowa jest cienka (zwykle 2-3mm średnicy) i lubi się silnie kurczyć przy podrażnieniu, dlatego czasem nie udaje się wprowadzić do niej cewnika. Wtedy można próbować z drugiej ręki lub nakłuwa się tętnicę udową (w pachwinie, zwykle prawej). Gdy i to nakłucie jest niemożliwe, można cewniki wprowadzić do tętnicy ramiennej – w łokciu. Jak się przygotować? Należy być na czczo co najmniej 4 godziny przed zabiegiem, czyli jeśli zabieg ma być przed południem, tego dnia nie należy spożywać posiłków. Można i trzeba nawet pić wodę przed zabiegiem, chyba że lekarz zaleci ograniczenia w spożywaniu płynów. Dobrze jest dzień przed zabiegiem wygolić obie pachwiny (nawet jeśli zabieg jest planowany z nakłucia przy nadgarstku, trzeba przygotować także miejsce do nakłucia w obu pachwinach). Przy przyjęciu będzie pobrana krew do badań i zostanie wykonane EKG oraz założone zostanie wkłucie do żyły. Czasem przed zabiegiem zostaną wykonane jeszcze inne badania, np. USG serca. Protezy zębowe łatwo usuwalne dla bezpieczeństwa należy wyjąć przed zabiegiem. Jak długo będzie trwał zabieg? Koronarografia trwa zwykle 15-30min, ale czasem dłużej. Zależy to od trudności zabiegu. U pacjentów, którzy są już po operacjach wszczepienia bypassów, zabiegi również zwykle trwają dłużej, ponieważ oprócz prawej i lewej tętnicy wieńcowej trzeba zbadać również bypassy. Czy będzie bolało? W trakcie zabiegów nie stosujemy narkozy, nie ma takiej potrzeby. Zabieg zaczynamy od znieczulenia skóry i tkanki podskórnej przez wstrzyknięcie cienką igłą środka znieczulającego miejscowo – w okolicę nadgarstka lub pachwinową. Często jest to jedyny ból odczuwany przez pacjenta. Czasem usuwanie wkłucia z tętnicy promieniowej (w więc z okolicy nadgarstka) odczuwane jest nieprzyjemnie, ale trwa to zwykle tylko chwilę. Co będzie się działo po zabiegu? Po zabiegu z wkłuciem do tętnicy promieniowej (przy nadgarstku) pacjent jest odwożony na salę na wózku w pozycji siedzącej. W miejscu wkłucia założony jest specjalny opatrunek uciskowy, który jest zdejmowany zwykle po 2 godzinach. Zaleca się nie wstawać, ale można siedzieć, przez godzinę, potem można swobodnie chodzić. Po koronarografii z wkłuciem do tętnicy udowej konieczne jest leżenie 6 godzin z opatrunkiem uciskowym. Po badaniu wskazane jest picie wody, ok. 1 litra – powoli, natomiast jeść można ok. godzinę po zabiegu. Czy są możliwe powikłania? Koronarografia to zabieg inwazyjny, czyli taki, podczas którego należy dostać się do wnętrza naczyń krwionośnych, co rodzi pewne ryzyko. Pomimo to powikłania występują bardzo rzadko. Najpoważniejsze, czyli zgon, zawał lub udar mózgu w przypadku koronarografii są wyjątkowo rzadkie (ok. 1 na 1000-2000 badań). W razie dostępu w okolicy pachwinowej – mogą wystąpić krwawienia z miejsca wkłucia, czasem wymagające specjalnego leczenia (w przypadku samej koronarografii w ok. 1 przypadku na 100 badań). Wkłucie przy nadgarstku może czasem powodować dyskomfort lub ból w trakcie zabiegu lub przy usuwaniu wkłucia, ale poważne krwawienia praktycznie nie występują. Inne dość rzadkie powikłania obu rodzajów zabiegów to uszkodzenie nerek przez kontrast, reakcja uczuleniowa na kontrast, zaburzenia rytmu serca, nasilenie objawów niewydolności serca (zwłaszcza jeśli konieczne jest długie leżenie po zabiegu). Co dalej po koronarografii? Koronarografia pokazuje, czy w naczyniach wieńcowych są obecne przewężenia. Najlepiej, jeśli ich nie ma. Wtedy gratulujemy pacjentowi takiego wyniku. Jeżeli badanie potwierdza istnienie przewężeń, na tej podstawie można zaplanować dalsze leczenie: zabiegowe lub niezabiegowe tzw. zachowawcze. Dysponujemy dwoma rodzajami leczenia zabiegowego: angioplastyką, którą wykonują kardiolodzy oraz wszczepieniem bypassów, wykonywanym przez kardiochirurgów. To, którą możliwość proponujemy pacjentowi, zależy od ilości, kształtu i miejsca przewężeń, a także od wieku pacjenta i ewentualnych innych chorób. W niektórych przypadkach, gdy podczas koronarografii stwierdza się niewątpliwie ciasne zwężenie w tętnicy wieńcowej, a ewentualny zabieg angioplastyki jest obciążony tylko niewielkim ryzykiem – taką angioplastykę proponuje się pacjentowi bezpośrednio, od razu po koronarografii. Podobna zasada obowiązuje w przypadku tzw. ostrego zespołu wieńcowego, kiedy zwlekanie z przeprowadzeniem angioplastyki mogłoby być niekorzystne dla zdrowia lub nawet groźne dla życia. W innych przypadkach kończymy koronarografię, usuwamy wkłucie do tętnicy i jeżeli w naczyniach są przewężenia – dalsze decyzje podejmujemy później.

Koronaroplastyka

patrz: angioplastyka wiencowa.

L

LDL (ang. Low Density Lipoprotein)

lipoproteina o niskiej gestosci tzw. "zly cholesterol" transportuje cholesterol z watroby do komórek ciala.

Leki antyagregacyjne

inaczej leki przeciwplytkowe. Dzialajac poprzez blokowanie funkcji plytek krwi zmniejszaja jej krzepliwosc. Do leków przeciwplytkowych naleza np.: kwas acetylosalicylowy, klopidogrel.

Leki przeciwplytkowe

patrz: leki antyagregacyjne.

Leki przeciwzakrzepowe

patrz: antykoagulanty.

Lipidogram

badanie krwi pozwalajace okreslic stezenie poszczególnych lipidów: cholesterolu calkowitego, jego frakcji LDL i HDL oraz triglicerydów.

Lipidy

tluszcze wystepujace w organizmie czlowieka. Zaliczamy do nich cholesterol i triglicerydy.

M

Miazdzyca

choroba spowodowana odkladaniem sie zlogów tluszczu w scianach naczyn tetniczych i prowadzaca do niedokrwienia odpowiednich obszarów organizmu.

MIDCAB (ang. Minimally Invasive Direct Coronary Artery Bypass)

maloinwazyjne pomostowanie naczyn wiencowych. Jednej z rodzajów operacji kardiochirurgicznych, w którym dostep do serca uzyskuje sie poprzez kilkucentymetrowe naciecie w scianie klatki piersiowej.

Migotanie przedsionków

arytmia serca, w której przedsionki serca kurcza sie bardzo szybko. Chory moze odczuwac kolatanie serca, nieregularne skurcze, oslabienie. Migotanie przedsionków moze byc przyczyna powstawania skrzeplin wewnatrz serca.

N

Nadcisnienie tetnicze

choroba ukladu krazenia, w której w naczyniach tetniczych stale panuje zwiekszone cisnienie krwi. Jest to choroba przewlekla, wymagajaca leczenia do konca zycia.

P

Pomostowanie naczyn wiencowych (ang. by-pass)

patrz: CABG

PTCA (ang. Percutaneous Transluminal Coronary Angioplasty)

przezskórna, sródnaczyniowa plastyka wieńcowa patrz: angioplastyka wiencowa.

R

Rehabilitacja kardiologiczna

to zespól dzialan, umozliwiajacy powrót osobom z chorobami ukladu krazenia do normalnego, aktywnego zycia rodzinnego, zawodowego i spolecznego.

Restenoza

ponowne zwezenie tetnicy w obrebie wczesniej poszerzonego miejsca lub wczesniej zalozonego stentu.

Rotablacja (PTRA, ang. Percutaneous Transliminal Rotational Atherectomy)

poszerzenie swiatla naczynia za pomoca ostrza diamentowego, obracajacego sie z duza predkoscia, które rozdrabnia blaszke miazdzycowa, pozwalajac na poszerzenie i wszczepienie stentu.

S

Skrzep

struktura zbudowana ze skladników krwi (wlóknika, plytek, erytrocytów), zasklepiajaca rane i hamujaca krwawienie. Powstaje poza naczyniem krwionosnym.. W naczyniach krwionosnych skrzep powstaje po smierci.

Skrzeplina

czop powstajacy w naczyniu krwionosnym w wyniku zlepiania sie plytek i wykrzepiania krwi. W odróznieniu od skrzepu, skrzeplina powstaje za zycia.

Stent

rusztowanie zakladane do wnetrza naczynia krwionosnego, zabezpieczajace miejsce, gdzie naczynie zostalo poszerzone podczas koronaroplastyki.

Sternotomia

przeciecie mostka w linii posrodkowej, umozliwiajace dostep do narzadów klatki piersiowej.

T

Torakotomia

przeciecie sciany klatki piersiowej, umozliwiajace dostep do narzadów umiejscowionych wewnatrz: serca, pluc czy przelyku.

U

Udar mózgu

nagle zaburzenie czynnosci mózgu wywolane uszkodzeniem naczynia krwionosnego i utrzymujace sie powyzej 1 doby. Wyrózniamy udar niedokrwienny (tzw. zawal), powstajacy w wyniku zamkniecia doplywu krwi do tkanki mózgowej oraz udar krwotoczny (tzw. wylew), w którym dochodzi do pekniecia naczynia i wylania sie krwi do otaczajacych struktur.

Uklad bodzcoprzewodzacy

specjalne komórki w sercu wytwarzajace i przewodzace impuls elektryczny, powodujacy skurcz miesnia sercowego.

W

Wielowarstwowa tomografia komputerowa

badanie radiologiczne, które pozwala w bardzo krótkim czasie uzyskac od 4 do 64 równoleglych przekrojów czesci ciala lub badanego narzadu.

Wskaznik INR (ang. International Normalized Ratio)

Miedzynarodowy Wspólczynnik Znormalizowany. Wedlug INR okresla sie dawke leku przeciwzakrzepowego.

Wskaznik WHR (ang. Waist Hip Ratio)

stosunek obwodu talii do obwodu bioder.

Z

Zabieg rewaskularyzacyjny

zabieg poprawiajacy ukrwienie miesnia sercowego albo poprzez angioplastyke albo pomostowanie naczyn wiencowych.

Zakrzep

inaczej skrzeplina.

Zakrzepica stentu

wykrzepienie krwi wewnatrz stentu, powodujace jego zamkniecie i niedroznosc tetnicy. Ryzyko zakrzepicy mozna zmniejszyc, stusujac leki antyagregacyjne.

Zawal serca

martwica miesnia sercowego spowodowana zamknieciem swiatla tetnicy wiencowej.